Azərbaycanda təhsil almış əcnəbi məşhurlar

Azərbaycan ali məktəbləri, hələ sovet dövründən etibarən Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən universitetlər onlarla ölkədən minlərlə tələbə qəbul edib. Bu tələbələrin böyük kütləsi sonradan öz ölkələrində mühəndis, həkim, dövlət qulluqçusu kimi fəaliyyət göstərsə də, onların arasında dünya miqyasında tanınan simalar da var.

Modern.az elə bu istiqamətdən yola çıxaraq Azərbaycan ali təhsil müəssisələrində təhsil almış tanınmış xarici simaları araşdırıb. 

Belə ki, bir sıra xarici məşhur məzunların mütləq əksəriyyətinin təhsil karyerası məhz Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti (keçmiş Neft və Kimya İnstitutu) ilə bağlıdır. 

Araşdırmalarımıza görə, ən diqqətçəkən simalardan biri Anqolanın uzun illər prezidenti olmuş Joze Eduardo dos Santosdur. O, 1979-2017-ci illərdə Anqolaya rəhbərlik edib və Afrika tarixində ən uzun müddət hakimiyyətdə qalan liderlərdən biri sayılır.

Dos Santos 1960-cı illərdə təhsil almaq üçün SSRİ-yə göndərilən tələbələrdən biri olub və Bakıda – o dövrdə fəaliyyət göstərən Neft və Kimya İnstitutunda (hazırkı Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) neft mühəndisliyi üzrə ali təhsil alıb. O, burada təxminən 6 il təhsil alaraq 1969-cu ildə məzun olub. Bundan əlavə, sonradan bu texniki təhsil və sovet mühiti onun siyasi baxışlarının formalaşmasında da rol oynayıb. Bakıdan qayıtdıqdan sonra o, Anqolanın müstəqillik hərəkatında fəal iştirak edib, 1975-ci ildə ölkə müstəqillik qazandıqdan sonra isə xarici işlər naziri, daha sonra prezident vəzifəsinə yüksəlib.

Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində təhsil almış Genrix Altşuller Özbəkistan əsilli sovet ixtiraçısı kimi tanınır və dünya miqyasında məşhur olan TRIZ (İxtiraçılıq problemlərinin həlli nəzəriyyəsi) metodunun müəllifidir. O, gənclik illərində Bakıda təhsil alaraq mühəndislik sahəsində biliklər əldə edib.  Altşullerin yaratdığı TRIZ sistemi bu gün də mühəndislik, biznes və innovasiya sahələrində geniş istifadə olunur və onu dünya ixtiraçılıq tarixində xüsusi yerə çıxarır.

Gürcüstan əsilli sovet siyasətçisi Lavrenti Beriya da Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin məzunudur. O, mühəndis-texniki təhsil alaraq fəaliyyətə başlasa da, sonradan sovet təhlükəsizlik sistemində yüksələrək SSRİ-nin ən nüfuzlu və eyni zamanda müəyyən mənada mübahisəli simalarından birinə çevrilib. Beriya xüsusilə İosif Stalinin dövründə daxili təhlükəsizlik orqanlarına rəhbərlik etməsi ilə tanınır və tarixdə daha çox repressiyalarla bağlı adı çəkilir.

Ukrayna əsilli sovet kosmonavtı Vitali Jolobov da ADNSU-da təhsil almış məşhurlar sırasındadır. O, mühəndislik sahəsində aldığı təhsildən sonra kosmik proqramlara cəlb olunub və 1976-cı ildə “Soyuz-21” missiyası ilə kosmosa uçub.

İsrailli yazıçı Keren Pevzner də Bakı ilə bağlı maraqlı bioqrafiyaya malikdir. O, texniki təhsil alsa da, sonradan ədəbiyyata yönələrək detektiv və publisistik əsərləri ilə tanınıb. Pevznerin yaradıcılığı postsovet məkanının sosial reallıqlarını əks etdirməsi ilə seçilir və onun həyat yolunda Azərbaycandakı təhsil dövrü xüsusi yer tutur.

ADNSU-da təhsil alanlardan biri də İsrail (keçmiş SSRİ) şahmatçısı Tatyana Zatulovskaya qadın şahmatında tanınmış simalardan biridir. O da Bakı ilə bağlı təhsil mərhələsi keçmiş şəxslərdən hesab olunur. Zatulovskaya beynəlxalq turnirlərdə uğurları ilə yadda qalıb və qadın şahmatının inkişafına töhfə verib.