Aktual Bu gün, 12:38 Avropada istilərdən minlər ölüm – Azərbaycanda isə reaksiya fərqli olardı

Avropa ölkələri iyun və iyulun əvvəllərində müşahidə olunan kəskin istilər fonunda ciddi insan tələfatı ilə üz-üzə qalıb.

Modern.az xatırladır ki, rəsmi və media məlumatlarına görə, xüsusilə Fransa, İspaniya, İtaliya və Portuqaliyada temperatur rekord hədlərə yüksəlib və minlərlə insanın həyatını itirməsi qeydə alınıb.

Məlumata əsasən, təkcə Fransada son həftələrdə 2 mindən çox insanın istilərlə əlaqəli səbəblərdən həyatını itirdiyi bildirilir. İspaniya və İtaliyada isə yüzlərlə ölüm halı qeydə alınıb. Portuqaliya və Yunanıstanda da vəziyyət kritik həddə çatıb, xüsusilə yaşlı əhali arasında ölüm göstəriciləri artıb.
Ekspertlər bildirirlər ki, istilik dalğası Avropada yeni deyil, lakin bu dəfə vəziyyəti ağırlaşdıran əsas faktorların biri infrastrukturun və sosial adaptasiyanın kifayət qədər çevik olmamasıdır. Xüsusilə ictimai sərinləndirmə məkanlarının azlığı, səhiyyə sistemlərində yüklənmə və risk qruplarının vaxtında qorunmaması diqqət çəkir.
Bir sıra şəhərlərdə fövqəladə rejim elan olunsa da, yerli sakinlərin böyük qismi üçün real yardım mexanizmlərinin gecikdiyi və ya yetərsiz olduğu bildirilir. Yaşlılar, tək yaşayanlar və xroniki xəstəliyi olan şəxslər ən çox risk altında olan qruplar kimi göstərilir.

Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, bu cür təbii hadisələr yalnız Avropa ilə məhdudlaşmır. Son illər ABŞ, Kanada, Çin və Yaxın Şərq ölkələrində də oxşar istilik dalğaları müşahidə olunub və insan tələfatı qeydə alınıb.
Qlobal iqlim dəyişiklikləri fonunda ekstremal hava hadisələri artıq istisna deyil, normaya çevrilməkdədir. Lakin fərqli ölkələrdə bu risklərin idarə olunması mexanizmləri ciddi şəkildə dəyişir.

Azərbaycan da iqlim dəyişikliklərinin təsirinə məruz qalan ölkələr sırasındadır. Yay aylarında yüksək temperatur, leysan yağışları, daşqınlar, sürüşmələr və digər təbii hadisələr vaxtaşırı müşahidə olunur.
Lakin son illərin təcrübəsi göstərir ki, ölkədə fövqəladə halların idarə olunması istiqamətində sistemli yanaşma formalaşıb. Fövqəladə Hallar Nazirliyi, yerli icra strukturları və digər qurumların koordinasiyalı fəaliyyəti nəticəsində belə hadisələrdə itkilərin minimuma endirilməsi əsas hədəf kimi saxlanılır.
İstər güclü yağışlar və daşqınlar, istərsə də sürüşmə və yanğınlar zamanı operativ müdaxilə və sosial dəstək tədbirləri həyata keçirilir. Bir çox hallarda əhali təxliyəsi, infrastruktura çevik müdaxilə və bərpa işləri qısa müddətdə icra olunur.

Qeyd edilməli məqamlardan biri də budur ki, bəzi ölkələrdə baş verən təbii fəlakətlər ictimai müzakirələrdə sistemli dövlət tənqidi ilə nəticələnmədiyi halda, Azərbaycanda oxşar hadisələr tez-tez siyasi müzakirə predmetinə çevrilir.

Halbuki qlobal praktika göstərir ki, ekstremal təbiət hadisələri heç bir ölkədə tamamilə qarşısı alına bilən proses deyil. Əsas məsələ risklərin idarə olunması, itkilərin minimuma endirilməsi və operativ reaksiyadır.
Azərbaycanın son illərdəki təcrübəsi də göstərir ki, dövlət qurumları bu istiqamətdə resurslarını səfərbər edərək mümkün riskləri minimumlaşdırmağa çalışır və sosial müdafiə tədbirlərini paralel şəkildə həyata keçirir.

Avropada müşahidə olunan istilik dalğaları bir daha göstərir ki, iqlim dəyişiklikləri qlobal təhlükədir və heç bir ölkə bundan tam sığortalanmayıb. Bu proseslər təkcə texniki və infrastruktur məsələsi deyil, həm də sosial idarəetmə və hazırlıq səviyyəsi ilə birbaşa bağlıdır.

Eyni zamanda, müxtəlif ölkələrdə baş verən hadisələrin obyektiv müqayisəsi göstərir ki, təbii fəlakətlərə reaksiyanın effektivliyi və idarəetmə modeli nəticələrin miqyasına ciddi təsir göstərir.
Azərbaycan təcrübəsi isə göstərir ki, düzgün koordinasiya və operativ idarəetmə ilə belə hadisələrin fəsadlarını minimuma endirmək mümkündür.