Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında siyasi dialoqun gücləndirilməsi, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlığın qurulması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Kamboca arasında münasibətlərin inkişafı, əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi və mövcud potensialın reallaşdırılması diqqət çəkən məsələlərdəndir. Kambocanın Baş naziri Hun Manetin 2026-cı ilin oktyabrın 12-də Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında siyasi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, ticarət və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi, eləcə də sənaye, turizm və təhsil sahələrində əməkdaşlığın inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Prezident İlham Əliyevin səfər zamanı mətbuata verdiyi bəyanat Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin prioritetlərini, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı əməkdaşlığın əhəmiyyətini və gələcək tərəfdaşlığın perspektivlərini aydın şəkildə ortaya qoyur. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, Azərbaycan və Kamboca mövcud siyasi münasibətləri daha da möhkəmləndirmək, iqtisadi əlaqələri genişləndirmək və qarşılıqlı faydaya əsaslanan tərəfdaşlığı inkişaf etdirmək niyyətindədir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında qeyd edib ki, Azərbaycan və Kamboca Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Qoşulmama Hərəkatı və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) çərçivəsində fəal əməkdaşlıq edir, bir-birini dəstəkləyir. Bu beynəlxalq platformalar iki ölkənin siyasi dialoqunun inkişafına, qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsinə və ortaq maraqların təşviqinə mühüm töhfə verir.
Azərbaycan və Kambocanın beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində fəal təmasları siyasi münasibətlərin möhkəm əsas üzərində qurulduğunu göstərir. Bu əməkdaşlıq iqtisadi və humanitar sahələrdə yeni təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üçün də əlverişli şərait yaradır. Dövlət başçısı, həmçinin ikitərəfli müstəvidə təmasların intensivləşdirilməsi barədə razılığa gəlindiyini vurğulayıb. Bu yanaşma göstərir ki, tərəflər mövcud siyasi münasibətləri konkret nəticələrlə zənginləşdirməyə və əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirməyə çalışırlar. Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri bu baxımdan iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafında mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin iqtisadi istiqaməti xüsusi yer tutur. Dövlət başçısı ticarət və sərmayə qoyuluşu sahələrində görülə biləcək işlərin müəyyənləşdirilməsinin vacibliyini qeyd edərək bu istiqamətdə imkanların geniş müzakirə olunduğunu bildirib. Ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki məsələləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradılması isə iqtisadi əlaqələrin inkişafı üçün mühüm addımdır. Birgə işçi qrupunun fəaliyyəti tərəflərin iqtisadi prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsinə, biznes dairələri arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə və yeni investisiya imkanlarının araşdırılmasına kömək edə bilər. Bunun üçün hər iki ölkənin sahibkarlarının qarşılıqlı bazarlar, məhsul və xidmətlər, investisiya mühiti və biznes imkanları barədə daha dolğun məlumat əldə etməsi vacibdir.
Prezident İlham Əliyevin diqqət çəkdiyi əsas məsələlərdən biri coğrafi məsafə və məlumat çatışmazlığıdır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, müasir dünyada məsafə böyük problem deyil, lakin qarşılıqlı məlumatlılığın artırılması zəruridir. Həqiqətən də, rəqəmsal texnologiyalar və müasir logistika imkanları uzaq bazarlarda fəaliyyət göstərməyi asanlaşdırır. Bununla belə, nəqliyyat xərclərinin optimallaşdırılması, bazar tələbatının öyrənilməsi və potensial tərəfdaşların müəyyənləşdirilməsi iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsində mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Azərbaycan və Kamboca şirkətləri arasında biznes görüşlərinin təşkili, məlumat mübadiləsinin genişləndirilməsi və birgə layihələrin hazırlanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İqtisadi əməkdaşlığın inkişafı yalnız məhsul mübadiləsinin artmasına deyil, həm də yeni iş yerlərinin yaradılmasına, investisiyaların cəlb edilməsinə və şirkətlərin beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsinə şərait yarada bilər.
Azərbaycan və Kambocanın çoxsaylı şirkətlərinin iştirakı ilə keçirilən biznes forumu iki ölkənin işgüzar dairələri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması baxımından mühüm platformadır. Prezident İlham Əliyev forumun tərəflərin bir-birini, iqtisadi və investisiya prioritetlərini daha yaxından tanımasına, eləcə də sıx iqtisadi əməkdaşlığın qurulması yollarını müəyyənləşdirməsinə kömək edəcəyinə ümidvar olduğunu bildirib. Belə tədbirlər sahibkarlara potensial tərəfdaşlarla görüşmək, yeni bazar imkanlarını öyrənmək və qarşılıqlı maraq doğuran layihələri müzakirə etmək üçün əlverişli şərait yaradır. Forum çərçivəsində qurulan əlaqələrin davam etdirilməsi, ilkin razılaşmaların konkret müqavilələrə çevrilməsi və investisiya təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi iqtisadi əməkdaşlığın real nəticələrini müəyyən edən əsas amillərdir.
Dövlət başçısı iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin hazırda aşağı səviyyədə olduğunu qeyd edərək Baş nazirin rəsmi səfərindən sonra bu sahədə böyük canlanmanın baş verəcəyinə əminliyini ifadə edib. Bu fikir Azərbaycan və Kamboca arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün əhəmiyyətli potensialın mövcudluğunu göstərir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması üçün qarşılıqlı bazarların öyrənilməsi, ixrac imkanlarının müəyyənləşdirilməsi və sahibkarlar arasında uzunmüddətli tərəfdaşlıqların qurulması vacibdir. Bununla yanaşı, ticarət əlaqələrinin sənaye və investisiya əməkdaşlığı ilə tamamlanması daha davamlı iqtisadi nəticələr əldə etməyə imkan verə bilər.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında sənayenin müxtəlif sahələrində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması imkanlarının, həmçinin turizm və təhsil sahələrində əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirə olunduğunu bildirib. Bu istiqamətlər Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin yalnız ticarətlə məhdudlaşmadığını, daha geniş iqtisadi və humanitar əməkdaşlıq potensialına malik olduğunu göstərir. Birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması tərəflərin maliyyə, texnologiya və təcrübə imkanlarını birləşdirməsinə şərait yarada bilər. Bu cür layihələr istehsalın genişləndirilməsinə, yeni iş yerlərinin açılmasına və məhsulların müxtəlif bazarlara çıxarılmasına töhfə verə bilər. Bunun üçün əməkdaşlıq sahələrinin düzgün seçilməsi, iqtisadi əsaslandırmaların hazırlanması və özəl sektorun təşəbbüslərinin dəstəklənməsi vacibdir.
Turizm sahəsində əməkdaşlıq da qarşılıqlı münasibətlərin inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsi və turizm infrastrukturu, Kambocanın isə özünəməxsus mədəni irsi və turizm imkanları qarşılıqlı marağın artmasına şərait yarada bilər. Turizm şirkətləri arasında əlaqələrin qurulması, tanıtım tədbirlərinin keçirilməsi və turistlər üçün məlumat əlçatanlığının artırılması bu sahədə əməkdaşlığı gücləndirə bilər.
Təhsil sahəsində tərəfdaşlıq isə insan kapitalının inkişafı və xalqlar arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Ali təhsil müəssisələri arasında əlaqələrin qurulması, tələbə və müəllim mübadiləsi, birgə elmi tədbirlər və təcrübə proqramları gələcək əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar aça bilər.
Prezident İlham Əliyevin Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri zamanı verdiyi bəyanat iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı üçün müəyyənləşdirilən əsas istiqamətləri aydın şəkildə ortaya qoyur. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində siyasi əməkdaşlıq və qarşılıqlı dəstək ikitərəfli əlaqələrin möhkəm təməlini təşkil edir. Ticarət və investisiya üzrə birgə işçi qrupunun yaradılması, biznes forumunun keçirilməsi və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi isə münasibətlərin iqtisadi məzmununu genişləndirməyə xidmət edir. Əldə olunan razılaşmaların konkret nəticələrə çevrilməsi üçün dövlət qurumlarının, biznes dairələrinin və digər tərəfdaşların ardıcıl fəaliyyəti vacibdir. Qarşılıqlı məlumatlılığın artırılması, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi və birgə layihələrin həyata keçirilməsi Azərbaycan–Kamboca münasibətlərinin gələcək inkişafında mühüm rol oynaya bilər.
K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun PHŞ-nin Uşaq Bərpa Mərkəzinin Təsərrüfat bölmə müdiri Ağayev Nəbi Baba oğlu
