Müalicəsi olmayan öldürücü virus – Hantavirus nədir?

İsraildə hantavirus infeksiyasına ilk yoluxma halı aşkarlanıb. Xarici KİV-lər yazır ki, xəstə bir neçə ay əvvəl Şərqi Avropada olarkən yoluxmuş ola bilər. O, hantavirus simptomları yarandıqdan sonra həkimə müraciət edib.

Öldürmə riski olduqca yüksək olan bu virus nədir, necə yoluxur və nə cür ondan qorunmaq olar?

Modern.az bu suallara cavab axtarıb.

Hantavirus əsasən gəmiricilər (siçan və siçovullar-red) vasitəsilə yayılan virus qrupudur. Virusun əsas təhlükəsi ondadır ki, yoluxmuş heyvanlar uzun müddət simptom göstərmədən daşıyıcı ola bilir və insanlara bilmədən yoluxma riski yaradır. Ən önəmli məqam ondan ibarətdir ki, hantavirus insandan insana çox nadir hallarda ötürülür və yoluxma əsasən ətraf mühit vasitəsilə baş verir.

Mütəxəssislərin məlumatına görə, virus əsasən gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və tüpürcəyi ilə çirklənmiş tozun nəfəsə getməsi, köhnə binalar, anbarlar və bağ evlərinin təmizlənməsi zamanı yaranan tozla təmas, çirklənmiş səthlərə toxunma və daha sonra ağız, burun və gözlə təmas, eləcə də nadir hallarda gəmirici dişləməsi ilə insana keçə bilər. Xüsusilə havalandırılmamış və uzun müddət istifadə olunmayan məkanlar yüksək risk zonası hesab olunur.

Hantavirus infeksiyası adətən 1–8 həftəlik inkubasiya dövründən sonra özünü göstərir və xəstəliyin iki əsas klinik forması mövcuddur. Hantavirus Ağciyər Sindromu (HPS) daha ağır gedişli forma hesab olunur və yüksək hərarət, güclü əzələ və bel ağrıları, baş ağrısı və halsızlıq, ürəkbulanma və qusma, daha sonrakı mərhələdə kəskin nəfəs darlığı, ağciyərlərdə maye toplanması və tənəffüs çatışmazlığı ilə xarakterizə olunur. Hemorragik qızdırma və böyrək sindromu (HFRS) isə qızdırma, qarın və bel ağrısı, təzyiqin düşməsi, görmə bulanıqlığı, böyrək funksiyasının pozulması və sidik ifrazında ciddi dəyişikliklərlə özünü göstərir. Xəstəliyin ölüm riski virusun növündən və diaqnozun nə qədər gec qoyulmasından asılı olaraq dəyişir. Ağciyər sindromunda ölüm göstəricisi təxminən 30–40 faiz, hemorragik qızdırma formasında isə 1–15 faiz aralığında dəyişir.

Mütəxəssislər bildirir ki, erkən diaqnoz və intensiv tibbi müdaxilə sağ qalma ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Hazırda hantavirus üçün spesifik antiviral müalicə mövcud deyil və müalicə əsasən simptomatik və dəstəkləyici xarakter daşıyır: reanimasiya və intensiv terapiya, oksigen dəstəyi, maye balansının tənzimlənməsi və ağır hallarda süni tənəffüs aparatına qoşulma tətbiq olunur. Risk qruplarına kənd və meşəlik ərazilərdə yaşayanlar, bağ evləri və anbarlarda işləyənlər, köhnə və uzun müddət istifadə olunmayan binaları təmizləyənlər, həmçinin gəmirici populyasiyasının çox olduğu bölgələrdə yaşayan insanlar daxildir.

Mütəxəssislər qorunmanın əsas yolunun profilaktika olduğunu vurğulayır: gəmiricilərlə təmasdan uzaq durmaq, təmizlik zamanı maska və əlcəkdən istifadə etmək, köhnə binaları nəm üsulla təmizləmək, quru süpürməkdən qaçmaq, qida məhsullarını açıq saxlamamaq və evlərdə siçanlara qarşı tədbirlər görmək əsas qorunma üsulları hesab olunur. Nəticə etibarilə hantavirus nadir rast gəlinən, lakin yüksək risk daşıyan zoonoz infeksiyalardan biridir və onun əsas təhlükəsi gündəlik həyatın adi görünən mühitlərində gizlənən yoluxma riskidir. Mütəxəssislər hesab edir ki, gigiyena qaydalarına ciddi əməl edilməsi və riskli mühitlərdə ehtiyatlı davranış yoluxmanın qarşısını almaqda ən effektiv vasitədir.