İsti havalarda kondisionersiz sərinləməyin yolları

İsti hava sağlamlıq üçün ciddi risk yarada bilər. Mütəxəssislərin fikrincə, yüksək rütubətlə müşayiət olunan qızmar hava xüsusilə uşaqlar, yaşlılar və xroniki xəstəlikləri olan şəxslər üçün təhlükəlidir. Bununla belə, isti havanın mənfi təsirləri hər yaş qrupundan olan insanlarda müşahidə oluna bilər.

Onun insan sağlamlığına təsiri yalnız temperatur göstəricisi ilə müəyyən edilmir. Risk səviyyəsinin qiymətləndirilməsi zamanı havanın rütubəti, küləyin sürəti və buludluluq dərəcəsi də nəzərə alınır. Bu səbəbdən meteoroloji proqnozlarda temperaturla yanaşı, temperatur və rütubətin birgə təsirini əks etdirən göstəricilərdən də istifadə olunur.

Yüksək rütubət şəraitində orqanizmin tərləmə yolu ilə soyuma qabiliyyəti zəifləyir ki, bu da insanın hiss etdiyi istiliyi artırır. Məhz buna görə bəzi hallarda yüksək rütubətli mühitdə qeydə alınan aşağı temperatur nisbətən quru havadakı yüksək temperaturdan daha təhlükəli hesab oluna bilər.

ABŞ-ın Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının (NOAA) hazırladığı göstəricilərə əsasən, havanın temperaturu 36 dərəcə selsi, rütubət isə 45 faiz olduqda uzun müddət açıq havada qalmaq və ya ağır fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq təhlükəli hesab edilir.

Son tədqiqatlar göstərir ki, yüksək temperatur və rütubətin eyni vaxtda müşahidə olunduğu şəraitdə hətta gənc və sağlam insanların da uzun müddət açıq havada qalması orqanizm üçün ciddi risk yarada bilər.

İsti havalarda kondisioner olmadan da bədənin həddindən artıq qızmasının qarşısını almaq mümkündür. Mütəxəssislər bunun üçün bir neçə sadə üsul tövsiyə edirlər:

• Günün ən isti saatlarında (adətən 11:00-17:00 arası) birbaşa günəş altında uzun müddət qalmayın.
• Kifayət qədər su için. Susuzluq hiss etməsəniz belə, gün ərzində mütəmadi maye qəbul edin.
• Yüngül, açıq rəngli və nəfəs alan pambıq və ya kətan geyimlərə üstünlük verin.
• Pəncərələri gün ərzində pərdə və ya jalüzlə örtərək otağa günəş şüalarının daxil olmasını məhdudlaşdırın.
• Səhər tezdən və axşam saatlarında pəncərələri açaraq mənzilin havalanmasını təmin edin.
• Ventilyator istifadə edərkən qarşısına buz və ya soyuq su qabı qoymaq otağın daha sərin hiss olunmasına kömək edə bilər.
• Soyuq və ya ilıq duş qəbul etmək, həmçinin bilək, boyun və alın nahiyəsinə nəm dəsmal qoymaq bədən temperaturunun aşağı salınmasına yardım edir.
• Ağır fiziki işləri və idmanı günün sərin saatlarına planlaşdırın.
• Alkoqollu, çox şəkərli və yüksək kofeinli içkilərin qəbulunu məhdudlaşdırın, çünki onlar orqanizmin daha çox maye itirməsinə səbəb ola bilər.
• İmkan daxilində alış-veriş mərkəzləri, kitabxanalar və ya digər ictimai sərin məkanlarda müəyyən müddət keçirmək də istinin təsirini azaltmağa kömək edir.

Əgər başgicəllənmə, güclü halsızlıq, ürəkbulanma, sürətli nəbz və ya bədən temperaturunun yüksəlməsi kimi əlamətlər yaranarsa, dərhal kölgəli və ya sərin yerə keçmək, su içmək və zərurət olduqda tibbi yardım almaq tövsiyə olunur.